Crespi d’Adda – modelowe miasteczko robotnicze

Crespi d'Adda




Zastanawialiście się kiedyś co to znaczy, że jakieś miasto powstało nie w wyniku biegu historii i działań ludzkich, tylko na skutek starannie zaprojektowanej idei? W pierwszej kolejności pewnie pomyślicie o przygnębiających i pozbawionych ducha socjalistycznych blokowiskach. Słusznie, bo to poniekąd nasza polska rzeczywistość, mimo że coraz bardziej oddala się ona w czasie. Ja mam dla was coś innego, coś co doskonale wpisuje się w schemat, a jednak jest różne od komunistycznego betonu.Crespi d’Adda, niewielkie miasteczko położone w prowincji Bergamo (ok. 40 km od Mediolanu i ok. 20 km od Bergamo), zostało założone w drugiej połowie XIX wieku z woli “oświeconego” człowieka. Tutejsza atmosfera jest wyjątkowa. Z jednej strony uderza swoiste, harmonijne piękno, na swój sposób wyciszające, z drugiej natomiast poraża brak jakichkolwiek oznak życia, do których jesteśmy przyzwyczajeni. Wszystko jest surrealistyczne, jakby w zawieszeniu.

Historia miasta, wpisanego na Listę Unesco w 1995, wiąże się z tzw. rewolucją przemysłową zapoczątkowaną w Anglii. Jest to przykład jednej z kilku włoskich osad stricte robotniczych, fundowanych od podstaw, a wzorowanych na modelu angielskim. Bez wątpienia Crespi d’Adda jest najlepiej zachowanym świadectwem utopijnych, dziewiętnastowiecznych idei urbanistycznych, zlokalizowanym na terenie południowej Europy, a dzisiejsi mieszkańcy to w dużym stopniu potomkowie pracowników fabryki bawełny. Zbudowano je w latach 1878 – 1930 i co najważniejsze, nigdy nie zburzono żadnej z budowli i nigdy nie dodano nowocześniejszych konstrukcji (poza grażami na samochody). W zamyśle magnackiej rodziny Crespi miała to być pewnego rodzaju “wyspa szczęśliwych robotników”. Zgodnie  z modelem angielskim należało im zapewnić godziwe warunki pracy (naturalnie nie o pieniądzach jest w tym miejscu mowa), wszystkie możliwe przywileje socjalne, zaplecze sanitarne, możliwość rekreacji po pracy (np. zawody sportowe, konkursy muzyczne i przedstawienia), żłobek, przedszkole i szkołę dla dzieci, gdzie organizowano również kursy wieczorowe dla dorosłych oraz wspólne “hobby”, polegające na dbaniu o przydomowe ogródki i warzywniaki.

Dla pierwszych robotników postawiono trzypiętrowe blokowiska, szybko jednak przerzucono się na pomysł domków dwurodzinnych, gdzie mieszkańców dobierano według klucza, tak aby żyli ze sobą w zgodzie. Jedna trzecia spośród 4000 pracowników (mężczyzn, kobiet i dzieci) rezydowała na stałe w miasteczku. Największe triumfy fabryka święciła nieprzerwanie do lat 20. ubiegłego wieku. Potem, na fali sukcesów odniesionych podczas EXPO w Paryżu (1900), które doprowadziły do ogromnych inwestycji oraz w wyniku kryzysu z 1929 roku, interes zaczął podupadać i w końcu Crespi musieli scedować swoje dobra na rzecz państwa. Powstała wtedy jedna, narodowa spółka S.T.I. (Società Tessile Italiana), która zrzeszała wszystkie zubożałe włoskie fabryki włókiennicze. Crespi początkowo weszli w skład zarządu, jednak ostatecznie porzucili swoją osadę w latach 30., natomiast S.T.I. działało aż do 2003 roku.
Dzisiaj Crespi d’Adda to nie tylko zabytek z listy Unesco, to także doskonała lekcja historii, to możliwość zobaczenia innych Włoch, a dla naukowców jest to miejsce dla praktykowania tzw. archeologii przemysłowej.

www.villaggiocrespi.it

Crespi d'Adda

Crespi d'Adda

Crespi d'Adda

Crespi d'Adda

Crespi d'Adda

Crespi d'Adda

Crespi d'Adda

 

 

 

 

Crespi d'Adda

Crespi d'Adda

Crespi d'Adda

Crespi d'Adda

Crespi d'Adda

Crespi d'Adda

Crespi d'Adda

Crespi d'Adda

Crespi d'Adda

Crespi d'Adda

Crespi d'Adda

Crespi d'Adda

Crespi d'Adda

Crespi d'Adda

Crespi d'Adda

Crespi d'Adda

One thought on “Crespi d’Adda – modelowe miasteczko robotnicze”

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

© 2012-2020 podsloncemitalii.pl | Wszystkie prawa zastrzeżone | Kopiowanie i rozpowszechnianie bez zgody podsloncemitalii.pl zabronione