Ötzi, tajemniczy Człowiek z Lodu, który zmarł ponad 5300 lat temu

EUROPEJSKI CZŁOWIEK Z LODU WSPÓŁCZESNY SUMEROM

19 września 1991 roku para niemieckich turystów dokonała niesamowitego odkrycia, natykając się na lodowcu Similaun w Alpach Ötztalskich (Ötztaler Alpen/Alpi Venoste) położonych wzdłuż austriacko-włoskiej granicy na zmumifikowane zwłoki człowieka. Od razu powiadomiono odpowiednie służby, chociaż wtedy nikt jeszcze nie wiedział, o jak cenne znalezisko chodzi. Ten, kogo wzięto za tragicznie zmarłego w minionych dziesięcioleciach alpinistę, okazał się znacznie starszy i miał dostarczyć unikalnej wiedzy o życiu ludzi ponad 5000 lat temu. Człowiek z Lodu odsłonił przed światem wiele sekretów Europy z czasów epoki miedzi. Ötzi jak go później nazwano, był współczesny Sumerom, a nawet Starożytnym Egipcjanom okresu predynastycznego.

ÖTZI NICZYM YETI, TYLE ŻE (NIE)POCHODZĄCY Z TYROLSKIEGO REGIONU ÖTZTAL

Oficjalna nazwa mumii brzmi Człowiek z Lodu, chociaż jest znana również jako mumia z Similaun, czy Ötzi. Niecodzienne imię wymyślił dla niej austriacki dziennikarz Karl Wendl, inspirując się mitycznym Yetim zamieszkującym Himalaje. Tajemniczy przybysz z epoki miedzi alternatywnie nazywanej chalkolitem został w zbiorowej świadomości Ötzim. Nie ulega wątpliwości, że stało się tak na pamiątkę miejsca znalezienia w tyrolskim regionie Ötztal.

A JEDNAK WŁOCHY I POŁUDNIOWY TYROL

Bezpośrednio po odkryciu, mumia została przetransportowana do Innsbrucku, gdzie po raz pierwszy zorientowano się z jak cennym odkryciem mamy do czynienia. Jesienią 1991 roku, po przeprowadzeniu dokładnych pomiarów, wyszło na jaw, że na znalezisko natrafiono jednak na terenie Włoch w Południowym Tyrolu, ok. 92,56 metry od granicy na wysokości 3210 m n.p.m. Po kilku latach badań kierowanych przez najwybitniejszych specjalistów mumia wróciła do Italii, aby zostać wyeksponowana w Muzeum Archeologicznym znajdującym się w Bolzano. Warto podkreślić, że zadbano o aspekt etyczny ekspozycji. Ponieważ mamy do czynienia ze zmarłym, wystawę cechuje powściągliwy charakter. Białe ściany przywołują na myśl zimowy pejzaż alpejski, będący kontekstem ujawnienia zwłok. Wystrój i grafiki nie są krzykliwe, natomiast mumię umieszczono w chłodni odtwarzającej klimat lodowca. Można ją oglądać przez nieduże okno. Byłam, widziałam i z czystym sumieniem piszę: wybierzcie się tam przy pierwszej możliwej okazji!

ÖTZI: BEZCENNA IKONA EPOKI BRĄZU

Oczywiście badania nad Ötzim nie skończyły się w momencie otwarcia ekspozycji w Muzeum Archeologicznym w Bolzano w 1998 roku. One ciągle trwają, a rozwój nowych technologii pozwala na kolejne intrygujące odkrycia. Człowiek z Lodu jest najstarszą na świecie mumią naturalną zakonserwowaną w lodzie i jedynym prehistorycznym homo sapiens, którego zwłoki dotrwały do naszych czasów w tak dobrym stanie. Ubrania i narzędzia znalezione obok są unikatowymi znanymi materiałami organicznymi sięgającymi epoki miedzi. Dzięki odkryciu i datowaniu mumii, naukowcom udało się cofnąć początek chalkolitu w Alpach o 1000 lat wstecz. Ubrania świadczą o wprawnej znajomości technik tkactwa. Buty uchodzą za najstarszy na świecie egzemplarz obuwia termicznego. Miedź, z jakiej wykonano topór, pochodzi z Toskanii i dowodzi zaawansowanych procesów wymiany handlowej, natomiast komplet narzędzi znalezionych przy Ötzim tworzy najstarszy znany dzisiaj zestaw do polowania. Krótko mówiąc, Człowiek z Lodu stał się ikoną swojej epoki na miarę egipskich piramid, czy megalitów w Stonehenge.

CZŁOWIEK Z LODU: DOSSIER

• Imię: Człowiek z Lodu, dla przyjaciół mumia z Similaun lub Ötzi
• Płeć: mężczyzna
• Zawód: myśliwy
• Ramy czasowe: epoka brązu, ok. 3300-3100 p.n.e.
• Miejsce urodzenia:  Val Pusteria/Pustertal lub Val Isarco/Eisacktal 
• Wiek w momencie śmierci: ok. 46 lat
• Wzrost: 160 cm (mumia mierzy 1,54 cm)
• Waga: 50 kg (mumia waży 13 kg)
• Kolor oczu: brązowy
• Kolor włosów: ciemny
• Grupa krwi: 0 Rh+
• Alergie: laktoza (notabene jak większość mu współczesnych)
• Znaki szczególne: tatuaże wykonane w celu zmniejszenia bólu i mogące świadczyć o stosowaniu akupunktury w Europie wcześniej niż w medycynie chińskiej
• Przyczyna śmierci: morderstwo dokonane najprawdopodobniej latem
• Ostatni posiłek: suszona dziczyzna i przypuszczalnie chleb, na co wskazują znalezione w żołądku ziarna pszenicy płaskurki
• Inne ciekawostki: przodkowie Ötziego przywędrowali do Europy kilka tysięcy lat wcześniej z terenów Mezopotamii. Dzisiaj ich potomków można spotkać na Starym Kontynencie jedynie na Sardynii i na Korsyce.

INFORMACJE PRAKTYCZNE:

Museo Archeologico dell’Alto Adige/Südtirol Archäologie Museum
Via Museo 43, Bolzano/Bozen
Muzeum pozostaje otwarte od wtorku do niedzieli w godzinach 10:00 – 18:00

Zainspirowałam Cię? Podaj ten artykuł dalej! A ja jak zawsze czekam na Ciebie na Facebooku i na Instagramie. Znajdziesz tam więcej ciekawostek, więcej zdjęć bez wątpienia jeszcze więcej Włoch!

A presto!

Ania