Sekrety Bazyliki św. Marka

BAZYLIKA, KTÓRA POLECA SIĘ ZWIEDZAJĄCYM SZCZEGÓLNIE ZIMĄ

Niełatwo jest dostać się do środka Bazyliki św. Marka, ponieważ przez większą część roku trzeba wcześniej odstać w długiej kolejce, a zwiedzanie w tłumie turystów do specjalnie przyjemnych nie należy. Najlepszy moment na zobaczenie kościoła to grudzień i styczeń, czyli okres po sezonie, ale przed karnawałem. Niestety nawet w tych wydawałoby się dogodnych okolicznościach, okazałe wnętrza onieśmielają i nie wiadomo gdzie zawiesić oko. Z tego artykułu dowiecie się, na co zwrócić uwagę oglądając San Marco.

WSZYSTKIE SEKRETY BAZYLIKI ŚW. MARKA: BUDOWLA I STYLE ARCHITEKTONICZNE

1. Bazylika stoi na Placu św. Marka. Co ciekawe, od czasów założenia, a więc od ok. 830 roku przynależy do Pałacu Dożów.
2.  Budowla wcale nie odzwierciedla pragnienia władzy i blichtru Kościoła, jest bowiem symbolem bogactwa kulturowego Wenecji.
3. Bazylika w obecnej formie to wynik trzeciej z kolei przebudowy świątyni. Pierwotna powstała około 1060 roku i była wzorowana na Kościele Świętych Apostołów w Konstantynopolu.
4. Na pierwszy rzut oka konstrukcja nie ma praktycznie nic wspólnego ze stylami architektonicznymi dominującymi w ówczesnej Europie, a mianowicie ze stylem romańskim i z gotykiem. Łączy w sobie tradycje zachodnioeuropejskie i bizantyńskie, co czyni ją jedyną w swoim rodzaju.
5. Wnętrze wyraźnie nawiązuje do stylistyki i tradycji bizantyńskich, które w Wenecji zyskały nowe oblicze.
6. Na początku mury kościoła nie były niczym pokryte i dopiero z czasem znalazły się na nich złote mozaiki.
7. Elementy architektoniczne zdobiące kościół pochodzą ze wszystkich terytoriów, jakie podbiła Najjaśniejsza Republika Wenecka. Właśnie dlatego marmury, kolumny, kapitele i reliefy bardzo różnią się między sobą.
8. Prosty układ przestrzenny na planie krzyża greckiego gmatwają ogrom elementów architektonicznych i mozaiki.
9. Za prawdziwe arcydzieło uchodzi marmurowa posadzka.
10. Goethe porównał Bazylikę św. Marka do kraba. To dziwne skojarzenie staje się jasne, kiedy patrzymy na kościół widziany z lotu ptaka.
11. Świątynię podniesiono do rangi siedziby biskupiej dopiero w 1807 roku.

WSZYSTKIE SEKRETY BAZYLIKI ŚW. MARKA: MOZAIKI

1. Galerię usytuowaną nad portalem głównym fasady ozdabia brązowa kwadryga z IV w. n.e. Przywieziono ją Konstantynopola podczas czwartej wyprawy krzyżowej w 1204 roku. Rzeźba symbolizowała zwycięstwo odniesione nad niedawnym zwierzchnikiem. Właśnie tam podczas oficjalnych uroczystości pojawiał się doża. Co istotne, oryginalna kwadryga przechowywana jest w Muzeum San Marco.
2. Mozaiki na fasadzie wykonano w większości między XVII a XIX wiekiem. Nad północnym portalem, na którym stoją dwa posągi lwów, zachowała się mozaika z XIII wieku, przedstawiająca sprowadzenie szczątków św. Marka do Wenecji, właśnie dlatego widać na niej oblicze kościoła przed przebudową dokonaną w XIV i XV wieku.
3. W Bazylice św. Marka znajduje się jedno z nielicznych przedstawień latarni morskiej z Aleksandrii. Szerzej na ten temat pisałam TUTAJ.
4. Mozaiki w atrium bazyliki należą do najważniejszych dzieł tego typu w Europie Zachodniej. Z początku wykonywali je mistrzowie bizantyńscy, jednak szybko wykształciła się szkoła wenecka. Z czasem mistrzowie weneccy zaczęli układać mozaiki w innych częściach Włoch, takich jak Kaplica Palatyńska w Palermo.
5. Najwcześniejsze mozaiki zdobią kopułę zachodnią, biorąc pod uwagę, że wykonano je w XII wieku. Zabiegi konserwatorskie przeprowadzane na przestrzeni wieków, sprawiły, że mają one raczej współczesne oblicze.
6. Na sklepieniu obok kopuły środkowej można podziwiać mozaiki, które charakteryzują filigranowe postacie naszkicowane jakby ołówkiem.

WSZYSTKIE SEKRETY BAZYLIKI ŚW. MARKA: WNĘTRZA

1. Wzorem kościołów bizantyńskich ołtarz od miejsca dla wiernych oddziela ikonostas. W San Marco jest to otwarta ściana wykonana z marmurowych kolumn, na której architrawie umieszczono krzyż i figury Matki Boskiej oraz Apostołów.
2. Ołtarz główny to tzw. Pala d’Oro, czyli Złota Tablica. Składają się na nią bizantyńskie wytwory z emalii i drogocenne kamienie.
3. W pobliżu ołtarza znajdują się wykonane z brązu drzwi prowadzące do zakrystii niewątpliwie inspirowane florenckimi wrotami baptysterium.
4. W północnej nawie poprzecznej umieszczono drogocenną ikonę Madonny Nicopeia z XI wieku. Wenecjanie złupili ją podczas IV wyprawy krzyżowej z 1204 roku. Co godne uwagi, w trakcie toczonych bitew niesiono go przed cesarzem Bizancjum.
5. Granitowy blok umieszczony na ołtarzu w Baptysterium ma być skałą, na której Chrystus nauczał w Tyrze.
6. Boczna fasada południowa jest znacznie bardziej okazała od północnej. Przybywający do Wenecji i wysiadający na Piazzetcie jako pierwszą widzieli właśnie fasadę południową, w konsekwencji przeciwległa została zaniedbana.
7. Od strony fasady południowej stoją dwie kosztowne kolumny syryjskie, nie mówiąc o wmurowanej w narożniku skarbca porfirowej rzeźbie przedstawiającej grupę tetrarchów.
8. Trzy weneckie kościoły nawiązują do Bazyliki św. Marka. Santa Maria Formosa naśladuje środkową część bazyliki wraz z kopułami. Renesansowy kościół San Salvatore powtarza schemat krzyżowo-kopułowy. Santi Maria e Donato stoi na wyspie Murano. Różnorodność form architektonicznych jest ewidentnym odwołaniem do stylu wenecko-bizantyńskiego, jaki cechuje San Marco.
9. Claudio Monteverdi, jeden z największych kompozytorów wszech czasów i dyrygent Cappelli di San Marco, tworzył muzykę kościelną, uwzględniając jedyną w swoim rodzaju akustykę bazyliki. Z całą pewnością warto wysłuchać w San Marco koncertu dzieł Monteverdiego.

A presto!

Ania

P.S. Będzie mi miło, jeśli zostawisz komentarz. Pamiętaj też, że czekam na Ciebie na Facebooku oraz na Instagramie, gdzie jestem codziennie i zamieszczam jeszcze więcej włoskich ciekawostek oraz zdjęć.